سی وسه پل در زمین فرو می رود!

به گزارش بیباپ، گسترشِ فرایندِ پوک شدن خاک بسترِ پل ها همراه با فشار طبیعی حاصل از وزن سازه پل، عبور کنترل نشده گردشگران و عابران، تراژدی تخریب پل های اصفهان را ابتدا در بخش های غیرقابل رویت پل های تاریخی اصفهان فراهم نموده و وقوع یک فاجعه برای این آثار نفیس را قریب الوقوع می نماید.

سی وسه پل در زمین فرو می رود!

به گزارش بیباپ، یکی از شاخصه های اصفهان و زیبایی هایش را پل های تاریخی این شهر می دانند، پل هایی که به واسطه طول عمرهای متفاوت شان با یکدیگر نمی توان آن ها را در یک رنج و زمان آنالیز کرد، اما این دلیلی بر کاستن از درجه اهمیت شان نیست. هر چند مدتی است هر بار نام یکی از این پل ها بر سر زبان ها می افتد و هشدارهاست که از سوی دوستداران میراث فرهنگی و بعضا کارشناسان مطرح می گردد، یک روز تعویض سنگ های کفِ پل خواجو را رو می نمایند و یک بار به پیاده راه کردن پل شهرستان فکر می نمایند و بار دیگر سراغ سی وسه پل می روند تا دهانه هایش را ببندند از پل مارنان و پل چوبی هم که دست کم در طول سال های گذشته حساسیت ها برای نوع حفاظت از آن ها که بگذریم، امروز حرف های دیگری در مورد وضعیت این پل های تاریخی مطرح می گردد.

ایجاد ترک در نقاط مختلف سی وسه پل یکی از عواملی است که باعث بروز این حساسیت ها در درجه بالاتر گردیده است. حساسیتی که می توان نامش را بلعیده شدن این پل های تاریخی در دل زمین گذاشت!

هر چند شاید برخی افراد این حساسیت را به واسطه نبود اب در زاینده رود می دانند، اما به نظر می رسد این تنها دلیل برای فاجعه ای که به مرور در حال خوردنِ جانِ پل های تاریخی اصفهان است، نباشد.

حمید مظاهری تهرانی، رئیس پژوهشکده تخصصی پنج اُ هفت در اصفهان در گفت وگو با بیباپ با مطرح کردن این هشدار، از چگونگی فرآیند این اتفاق با مرور زمان صحبت می نماید.

این مدرس دانشگاه نخست در توصیف وضعیت پل های تاریخی اصفهان می گوید: اصفهان شهر زایند رود و شهر پل های تاریخی متعدد و بی نظیر است، قدمت برخی از این پل ها مانند پل شهرستان به پیش از اسلام و دوره ساسانیان می رسد و پل های شگفت انگیزی مانند خواجو و سی وسه پل در دوره صفوی در آن بنا گردیده اند. سازه و بدنه اصلی این پل ها آجری است و مهندسی دقیقی که تاق و قوس های متعددی را بر پایه های قدرتمندی از سنگ و ساروج - ملات یا اندودی (روکش) آبدوست است که برای ادامه حیات و حفظ استحکام خود به طور دائمی به آب احتیاج دارد و در نبود آب به مرورترد و سست می گردد و به عبارتی گیرش و استحکام خود را از دست می دهد - برای قرن ها راسخ نموده است.

او از خصوصیات ساروج را به واسطه نوع ترکیبات خود و نحوه و فرایند ماهرانه عمل آوردن آن، در ذات خود قادر به تحمل دوره هایی از خشکی یا کم آبی می داند و می گوید: اساسا خشکسالی و خشک شدن رودخانه زاینده رود از همان دوره ساخت این پل ها در دوره صفوی نیز بسیار و تقریبا هر ساله اتفاق می افتاده است، به طوری که بسیاری از جشن های شهر اصفهان در هنگام شروع خشکی یا شروع آبگیری زاینده رود برگزار می شدند.

وی با بیان این که بسیاری از ترک ها و شکستگی های قابل مشاهده روی پل های تاریخی مانند سی وسه پل و خواجو به علت نشست و فرسودگی طبیعی مصالح به کار رفته در ساختار آن (آجر،گچ،کاشی،سنگ و ساروج) و البته فرو رفتن تدریجی جسم سنگین پل در بستر زیرین خود است، ادامه می دهد: این عوارض حتی در صورت پر آب بودن دائمی زاینده رود نیز به مرور اتفاق می افتد، هر چند نباید فراموش کرد که اکثر پل های اصفهان و ایران بر اساس مکان یابی دقیق و با اشراف کامل معماران بر مقدار سختی و میزان مقاومت جنس خاک بستر پل ها ساخته گردیده اند که این امر تضمین نماینده طول عمر و ادامه حیات پل های اصفهان در طول این سال ها بوده است .

مظاهری از دلایل پایین آمدنِ سطح آب های زیرزمینی دشت اصفهان و به ویژه بستر زیرین زاینده رود در آخرین حدِ خود و خشک شدن طولانی مدت زاینده رود را حفر چاه های بسیار عمیق در اصفهان برای تامین آب شرب و آبیاری فضای سبز گسترده شهر می داند و ادامه می دهد: این خشکی باعث سستی و ضعف بی سابقه ای در لایه خاکی - سنگی پل های اصفهان گردیده است. در حال حاضر نیز گسترش این فرایند (پوک شدن خاک بستر) همراه با فشار طبیعی حاصل از وزن سازه پل و حتی انواع بارهای مازاد مانند آسفالت و سنگ فرش نادرست و عبور کنترل نگردیده گردشگران و عابران وقوع یک فاجعه برای پل های تاریخی اصفهان را محتمل و حتی قریب الوقوع می نماید.

این مدرس دانشگاه تاکید می نماید: به همه این موارد باید نحوه غیراصولی و آسیب رسانِ نورپردازی پل های اصفهان که بر مبنای ایجاد حفره و تخریب در بدنه پل و کاشت نورافکن های بسیار بزرگ است را نیز افزود.

به گفته او، با سست شدن خاک و عبور از آستانه تحمل، نخست لایه سنگی- خاکی بستر پل و سپس در عمقی بیشتر از پی سازی سنگ و ساروجِ پل ها بر اثر بی آب و خشکی طولانی، و در نهایت با توجه به نیروی برشی وزن پل، در میان مدت احتمال شکست و فرونشست لایه خاکی زیرین پل و در نتیجه درهم شکستن کامل پل ها ایجاد می گردد.

رئیس پژوهشکده تخصصی پنج اُ هفت در اصفهان، ایجاد حفره ای بسیار بزرگ در دل زمین با رخدادن این فرآیند را غیر ممکن نمی داند به حدی که فرورفتن پل در زمین دور با این اتفاق، دور از انتظار نمی داند.

مظاهری، تراژدی تخریب پل های اصفهان را رویت ترک ها و شکاف ها یا کاشی های فرو افتاده در بخش های مختلف آن که از قضا آسیب هایش با روش های حفاظت و مرمت علمی قابل درمان است، نمی داند، بلکه معتقد است: روند فرورفتن پل ها در دل زمین، دقیقا در بخش های غیرقابل رویت پل ها و در زیرزمین در حال پیشروی و در حال وقوع است.

می توان گفت وضعیت امروز آثار تاریخی اصفهان را عباس مقتدایی، نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی اردیبهشت سال 93 پیش بینی نموده بود، وقتی که در نطق میان دستور خود در مجلس شورای اسلامی، انتقاد شدیدی به وضعیت نامناسب رسیدگی به میراث فرهنگی وارد کرد و از رئیس جمهور خواست به این مساله به صورت جدی رسیدگی کند.

او در آن زمان به قاطعیت گفت: آیا باید آثار بی نظیری چون پل خواجو، چهارباغ، مدرسه ابن سینا و عالی قاپو فرو بریزند تا اقدامی صورت گیرد یا علاج واقعه قبل از وقوع باید کرد؟

منبع: خبرگزاری ایسنا
انتشار: 6 آبان 1397 بروزرسانی: 27 فروردین 1399 گردآورنده: bebop.ir شناسه مطلب: 25

به "سی وسه پل در زمین فرو می رود!" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "سی وسه پل در زمین فرو می رود!"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید